Celadet Elî Bedirxan (1893–1951)

Îro 75emîn salvegera koça dawî ya zimanzan, nivîskar û damezrînerê alfabeya Kurdî ya latînî, Mîr Celadet Elî Bedirxan e.

Ew di 26'ê Nîsana 1893'an de li Stenbolê ji dayik bû û di 15'ê Tîrmeha 1951'an de li Şamê koça dawî kir.

Di jiyana xwe de ew yek ji kesayetiyên herî girîng ên ziman û çanda Kurd bû.

Jiyana wî

Celadet ji zarokatiyê ve di şertên siyasî û derbideriyê de mezin bû.

Di dema ciwaniya xwe de neçar ma ku ji welat dûr bikeve û li cihên cuda bijî.

Di salên 1930'an de li Şamê bi cih bû û li wir dest bi xebata edebî, zimanî û neteweyî kir.

Damezrînerê alfabeya Kurdî

Celadet Elî Bedirxan yek ji zimanzanên herî girîng ên Kurd e.

Ew damezrînerê alfabeya Kurdî ya latînî ye ku îro jî bingehê nivîsîna Kurmancî ye.

Bi vê xebatê, ew rê li ber nivîs û xwendina Kurdî vekir û zimanê Kurd kir zimanekî nivîskî û standard.

Kovara Hawar

Celadet di xebata xwe de kovarên girîng wek "Hawar" û "Ronahî" weşand.

"Kovara Hawar" bû navenda ronakbîrên Kurd û yek ji girîngtirîn gavên modernkirina zimanê Kurdî.

Di nav wê de gelek nivîskar û helbestvanên Kurd cih girtin.

Helbest û raman

Celadet ne tenê zimanzan bû, herwiha helbestvan û ramanwer jî bû.

Ew hertim xortên Kurd teşwîq dikir ku bixebitin, zimanê xwe biparêzin û li ser xwe bisekinin.

Nivîsên wî hîn jî wek çavkaniyên girîng ên çanda Kurd têne xwendin.

Mîrasa Celadet

Celadet Elî Bedirxan her çend ji welat dûr bû, lê dilê wî her dem li Kurdistanê ma.

Ew îro wek damezrînerê Kurmanciya nûjen û sembola xebata zimanê Kurd tê bîranîn.

Mîrasa wî hîn jî li ser nivîs, ziman û çanda Kurd zindî ye.

Di Bêrîya Botanê de, Celadet wiha dibêje:

"Ka westanî ka Qesara ka kanî

Kanîn zozan, cihên bilind kebanî

Ewan jî bit kanî Beko, ka nêreng

Kanîn ew bezm, kanî bade, kanî beng

Kanî lo lo, lê lê li kû, kanî deng

Kanîn çeper, bestî li kû, ka celeb

Kanî dîwan, ne dîyar e xafa mîr

Ka çîrokbêj, dengbêj li kû kanî pîr

Şax li kû ma, ka Berwarî, ka Dêrgul

Tu tişt nema, vemirîne deng û gul."